Schaalvergroting melkveehouderij mét ruimtelijke kwaliteit

26 september 2011

Schaalvergroting melkveehouderij mét ruimtelijke kwaliteit

De Natuur en Milieufederatie Drenthe heeft het afgelopen jaar samen met LTO Noord gewerkt aan Drentse kansen voor schaalvergroting in de melkveehouderij mét ruimtelijke kwaliteit. Begin september zijn de resultaten van Smaakmakende boerderijen in ’t Olde landschap aan de Drentse gemeenten gepresenteerd. Samen met LTO Noord willen we in 2012 met een aantal gemeenten ervaringen opdoen met de voorgestelde aanpak van schaalvergroting in de melkveehouderij.

Praktijkcases
Er zijn voor drie melkveehouderijbedrijven voorbeeldontwerpen gemaakt. Deze bedrijven liggen in verschillende Drentse landschapstypen en gemeenten. Bovendien varieerde de omvang van de uitbreiding en verkeerden de bedrijven in een verschillend stadium van planvorming en procedure. Eén case betrof de inplaatsing van een bedrijf dat van buiten Drenthe kwam; bij de andere cases ging het om een uitbreiding van bestaande melkveehouderijbedrijven.

Keukentafelaanpak
De voorbeeldontwerpen zijn aan de keukentafel van de bedrijven tot stand gekomen. Bij elke case is een ander team bestaande uit een architect en landschapsarchitect betrokken geweest. De gesprekken tussen ondernemer, architect en landschapsarchitect hebben voor elk bedrijf geresulteerd in een schetsontwerp voor het erf, adviezen voor het ontwerp van de gebouwen en een voorstel voor de landschappelijke inpassing.

Bevindingen
Hoewel de drie cases heel verschillend waren, bleken de bevindingen erg overeen te komen. De bevindingen hebben geresulteerd in een aantal aanbevelingen voor het proces, het ontwerp van de gebouwen en de landschappelijke inpassing. Op basis daarvan hebben we samen met LTO Noord drie voorstellen geformuleerd voor een Drentse aanpak van de schaalvergroting in de melkveehouderij. Regierol gemeente Ons eerste voorstel is dat de gemeente de regierol oppakt als het gaat om het realiseren van ruimtelijke kwaliteit. De huidige rol van de gemeente is vaak een toetsende. De regierol voor ruimtelijke kwaliteit vraagt een andere benadering en werkwijze van gemeenten. Het is van belang dat de gemeente in het begin van het proces de ondernemer een helder Programma van Eisen geeft dat uitnodigt tot het realiseren van ruimtelijke kwaliteit. Dat zou bijvoorbeeld een Beeldkwaliteitplan voor het buitengebied kunnen zijn, zoals de gemeenten Westerveld en Midden-Drenthe dat hebben opgesteld.

Bouwteam
Ons tweede voorstel is om de keukentafelaanpak voort te zetten. Uit de cases is gebleken dat de keukentafelgesprekken waarbij ondernemer, landschapsarchitect, architect en gemeente gezamenlijk schetsontwerpen maken, meerwaarde hebben. Een onafhankelijk ‘bouwteam’ zou ervoor kunnen zorgen dat deze kennis en ervaringen ook bij toekomstige plannen voor schaalvergroting in de melkveehouderij worden ingebracht. De verwachting is dat voorzetting van de keukentafelaanpak leidt tot meer ruimtelijke kwaliteit én snellere procedures.

Van bouwblok naar bouwkavel
Ons derde voorstel is om te gaan werken met een agrarisch bouwkavel in plaats van een bouwblok. Bij de cases bleek dat het huidige systeem van bouwblokken niet automatisch leidt tot ruimtelijke kwaliteit; eerder het tegendeel. Om binnen de grenzen van het bouwblok te blijven, worden gebouwen op elkaar ‘gepropt’. Voor het realiseren van ruimtelijke kwaliteit blijkt ruimte nodig. Daarbij is er niet zo zeer meer oppervlakte bebouwing nodig, maar juist meer ruimte om de gebouwen en silo’s goed ten opzichte van elkaar te kunnen plaatsen en erfbeplanting aan te kunnen leggen. Een agrarische bouwkavel biedt meer ruimte voor het realiseren van een goede erfinrichting, terwijl de toegestane oppervlakte voor gebouwen niet toeneemt.

Vervolg
Binnenkort verschijnt een brochure met de resultaten van het project. Samen met LTO Noord willen we in 2012 ervaringen gaan opdoen met de voorgestelde aanpak van schaalvergroting in de melkveehouderij. Daarbij richten we ons ook op de vertaling van de aanpak in beleid. Dit moet er uiteindelijk toe leiden dat bij schaalvergroting in de melkveehouderij de unieke kwaliteiten van het landschap in Drenthe behouden en waar mogelijk versterkt worden.

Contactpersoon
Judith van den Berg (j.vd.berg@nmfdrenthe.nl)