Wandelen in het Hunzegebied: De nieuwe delta van Nederland
Spijkerboor - Op de laatste dag van de wandelestafette Warmlopen voor natuur ontmoette directeur Eric van der Bilt van Stichting Het Drentse Landschap in 'zijn' Hunzedal bij Annermoeras een aantal gasten die betrokken zijn bij de natuurontwikkeling in dit gebied: Willem Dijkema (eigenaar van bluescafé 't Keerpunt) Peter Bennema (projectleider LOFAR), Marianne van der Tol (D66), Charles de Haas (OPD) en Harry Siepel (50Plus). Samen discussieerden ze over de vraag of dit grootschalige project wel moet worden afgemaakt en of er nog wel zoveel geld aan natuur moet worden besteed. Wat levert het ons eigenlijk als samenleving op? Wordt het niet eens tijd voor een andere organisatie van ons natuurbeheer?
Voordat we gaan wandelen komt het gezelschap bijeen in het gezellige café van Willem Dijkema dat op een steenworpafstand van de Hunze ligt. Willem is één van de ambassadeurs van het Hunzeproject. Enthousiast vertelt hij wat er de afgelopen jaren allemaal veranderd is. Voorheen kwam er volgens hem geen hond voorbij Annen. Tegenwoordig is het zomers gezellig druk met wandelaars en fietsers die graag een stop maken om op het terras te genieten van de rust en ruimte. Helemaal geweldig vindt Willem de komst van de bever. "In het begin was men hier natuurlijk wel sceptisch over. Wat zouden die beesten wel niet allemaal vernielen? Nu ze er zijn, vindt iedereen het prachtig. Het is een mooi symbool dat het hier goed gaat met de natuur maar ook omdat er door de bever meer mensen Spijkerboor bezoeken".
Eric van der Bilt vertelt tijdens de koffie waarom het Hunzeproject zo bijzonder en succesvol is. Volgens hem kan hier een nieuwe delta ontstaan die zich kan meten met rivieren als de Rijn, Maas en Schelde. Op een voor Nederland unieke schaal vindt restauratie van een laaglandbeek plaats, waarin processen als inunderen, erosie, sedimentatie, bosvorming en begrazing een grote rol spelen. Als referentie heeft Het Drentse Landschap gekozen voor de Poolse rivier de Biebrza, een gebied dat wordt gekenmerkt door bonte moerasachtige weilanden die samen een betoverend landschap vormen. Het succes van het project komt volgens Van der Bilt vooral omdat het mogelijk was om in dit project veel verschillende wensen van organisaties te bundelen. "Provincie, gemeenten, waterschappen, waterbedrijven, ondernemers en natuurorganisaties wilden allemaal iets met het gebied en toen we dat van elkaar wisten zijn we gaan praten. Uiteindelijk resulteerde dat in een geweldig project dat breed werd gedragen".
Unieke samenwerkingsverbanden
Het wordt tijd om naar buiten te gaan om met eigen ogen te aanschouwen hoe bijzonder het Hunzegebied dan wel niet is. In het open landschap van het Hunzegebied voelt de snijdende wind koud aan, maar het gezelschap lijkt het niet te deren. Op de kade aangekomen worden de wandelaars meteen al begroet door een zilverreiger en honderden ganzen. Het lijkt net alsof ze zaten te wachten op het bezoek... Vlakbij een beverburcht wordt stilgestaan en dan wordt nog eens duidelijk hoe uniek het Hunzeproject is. Het begon met een visie van Stichting Het Drentse Landschap en Het Groninger Landschap. Met steun van vele partners zijn zij al ruim 10 jaar bezig om dit voor Noord-Nederland grootschalige project gestalte te geven. Doel van alle inspanningen is om hier weer een vrij meanderende rivier te maken die in een nieuw beekdallandschap van broekbossen en riet-zeggemoerassen zijn weg vindt. Vanaf de kade bij Annermoeras krijg je al snel een beeld van hoe dat er uiteindelijk uit moet komen te zien.
Het unieke aan het Hunzeproject is dat verschillende maatschappelijke functies worden gecombineerd. Naast natuurontwikkeling zijn dat waterberging, waterwinning, allerlei recreatieve voorzieningen en duurzame woningbouw. Door het voornemen van staatssecretaris Bleker om het aankopen van nieuwe gebieden door Het Drentse Landschap stop te zetten, kan het Hunzeproject niet meer afgemaakt worden. Een prima bezuiniging of kapitaalvernietiging? De vertegenwoordigers van de politieke partijen zouden het zeer betreuren als het Hunzeproject niet gerealiseerd wordt. "Natuur is geen luxe; we hebben haar nodig om te overleven", stelt Charles de Haas (OPD). "De economische maar ook sociale betekenis van natuurgebieden is voor Drenthe groot. We kunnen toch niet toestaan dat uit dit project de stekker wordt gehaald. Daarmee zou je een investering van 50 miljoen zomaar ongedaan maken. Dat zou echt beschamend zijn".
Gebiedsgericht werken
Eind jaren negentig werd het Hunzedal onderdeel van het gebiedsgerichte beleid van de provincie Drenthe. Hierin werd de Hunzevisie in afgeslankte vorm als streefbeeld geaccepteerd. Een paar jaar later werd het gehele Hunzedal door het ministerie van LNV aangewezen als een zijtak van De Natte As; een robuuste natte verbindingszone tussen zuidwest en noordoost Nederland. De Hunze zorgt in deze context voor de aansluiting vanaf het Drents plateau. Daarmee kon een oppervlakte van maar liefst 1.400 ha extra worden toegevoegd, hetgeen cruciaal bleek voor de realisatie van het project.
De rol van de provincie Drenthe bij het hele proces was essentieel. Eric van der Bilt legt tijdens de wandeling een tweede stelling aan zijn gasten voor die luidt: Het is geen taak van de provincie Drenthe om zich met natuurontwikkelingsprojecten als het Hunzeproject te bemoeien.
Marianne van der Tol (D66) reageert direct. "De Drentse natuur moet beschermd worden door de provincie Drenthe. Ze is van groot belang voor de Drentse samenleving. D66 en PvdA bereiden op dit moment een initiatiefwet voor om de Nederlandse natuur te beschermen in een basiswet Natuur. Natuur is belangrijk voor gezondheid, waterveiligheid en waterkwaliteit, economie en recreatie. Het is aan ons om de wereld beter achter te laten voor onze kinderen en kleinkinderen".
Meerwaarde van natuur
Aan het einde van de wandeling breekt de zon door. Het landschap krijgt een schilderachtige kleur door de mooie winterse zonnestralen. Met moeite verlaat het gezelschap het gebied en loopt terug naar het café. Nog even wordt er stilgestaan bij de stelling Natuurbeheer kost de samenleving alleen maar geld. Harry Siepel (50plus) gaat hier op in. Zijn partij is tegen subsidies, maar voor natuurbeheer maakt hij graag een uitzondering. In zijn optiek is natuurbeheer onderdeel van de infrastructuur van een provincie en dat is een kerntaak van het provinciaal bestuur. "Wij moeten zorgen dat de ruimtelijke kwaliteit van Drenthe goed blijft. Het is een prachtige provincie om in te wonen, leven en te werken. Natuur is daar een wezenlijk onderdeel van. Het stopzetten van natuurbeheer zou echt een verarming zijn. Daarom moeten we blijven investeren in natuur en blijven onderzoeken hoe door nog meer samen te werken, de verschillende belangen gediend kunnen worden". Alle aanwezigen knikken instemmend en daarmee komt een einde aan een boeiende wandeling en discussie over de toegevoegde waarde van het Hunzeproject.
